Historie en oorsprong omafiets

Hoewel Nederland altijd omschreven wordt als een fietsland bij uitstek heeft dat waarschijnlijk meer te maken met het ongeaccidenteerde en vlakke landschap, wat het fietsen van A naar B een stuk eenvoudiger maakt, dan met de ambachtelijkheid die vereist is voor de constructie van een goede fiets en de daaraan verbonden reputatie. Dit geldt zeker voor de beginperiode van de ontwikkeling van met name de omafiets, die gelegen is in het begin van de 20ste eeuw.

Feitelijk staat vast dat het aandeel in de manier waarop uiteindelijk deze fiets, qua techniek en vormgeving, is uitontwikkeld, niet te danken is aan de inventiviteit van de Hollandse fietsfabrikanten. De toerfiets, zoals het model van de omafiets oorspronkelijk heette en die we nu niet anders kennen als de omafiets stamt oorspronkelijk uit Engeland.

Een opvallend kenmerk van de omafiets is de vorm van het frame. Bestond de 'moderne' vijftigerjaren damesfiets uit een frameconstructie met twee onderbuizen en een herenfiets uit een driehoekvormig frame, een van de specifieke kenmerken van de omafiets van ruim voor deze periode was toentertijd, ter verkrijging van een goede en stevig fietsconstructie, een onderste onderbuis die recht van vorm was en een hierboven gelegen onderbuis die was uitgevoerd in een gebogen vorm.

De constructie van het frame met een dubbele onderbuis was ook toen al simpelweg een kwestie van voldoende stevigheid, zodat het frame de op de fiets uitgeoefende krachten kon verwerken zonder al te veel door te buigen of zelfs te breken. Wellicht was er ook toen misschien al sprake van dat er ter bevordering van het rijcomfort enige flexibiliteit in het frame gewenst was, maar de eerste insteek was hoostwaarschijnlijk toch dat er een stevige frameconstructie kwam, zodat het frame voldoende opgewassen zou zijn tegen de op de fiets uitgeoefende krachten. Comfort kwam later.

Bij de constructie van de omafiets werden de twee onderbuizen voor de stevigheid ook nog eens aan elkaar verbonden met behulp van een, veelal in het midden aangebracht, kort stukje buis, dat in het jargon ook wel het mannetje wordt genoemd.

In Engeland werd het frame van dit model fiets met de gebogen onderbuis, met de term loop frame aangeduid. De fiets was niet alleen te herkennen aan de gebogen buis van het frame maar ook aan de lange balhoofdbuis.